ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜNÜN ÖNEMİ
ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜNÜN ÖNEMİ
Anlaşmalı boşanma protokolü, evlilik birliğini sona erdirmek isteyen çiftler arasında yapılmaktadır. Bu protokol, belirli bir nitelik ve içeriğe sahip bir anlaşma belgesidir. Bu belge tarafların anlaşmalı boşanmak istemeleri halinde karşılıklı iradelerini ortaya koyarak hazırladıkları bir sözleşme niteliğine sahiptir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 166/3. fıkrasında evlilik birliğinde bir yılını dolduran eşlerin, evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedenine dayalı olarak, anlaşmalı olarak boşanabilecekleri belirtilmiştir. Eşler, evlilik tarihi itibariyle takip eden bir yıllık sürede evlilik birliğini sürdürmüşlerse anlaşmalı boşanma davası açabileceklerdir. Bu süre boyunca tarafların yalnızca evli olmaları yeterli olup, fiili olarak da bir arada yaşamaları zorunlu görülmemektedir.
Eşler, birlikte başvurabilecekleri yahut eşlerin birisinin açıp da diğerinin kabul etmesi kaydıyla, anlaşmalı boşanma davasına başvurabilmektedirler. Taraflar, anlaşmalı boşanma davasına başvurulabilmesi için anlaşmalı boşanma protokolü yapmalıdır. Bu protokolle birlikte eşler oldukça kısa bir zamanda boşanabilmektedir. Mahkemelerin yoğun iş yükü nedeniyle kararların geç çıkması ve bu süreçte boşanma aşamasında olan eşler ve müşterek çocukları açısından mağduriyetlerin söz konusu olması karşısında daha hızlı ve pratik bir yargılama için anlaşmalı boşanma protokolünün ne şekilde ele alınacağı önemli bir yere sahiptir.
Taraflarca, boşanma ve boşanma nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün hukuksal ve mâli sonuçlara ve ergin olmayan ortak çocuklarının durumuna ilişkin olarak özgür iradeleriyle yazılı bir anlaşma protokolü hazırlanıp, boşanma davasına bakan mahkemeye sunulabilmekte ya da sözlü olarak hâkim huzurunda beyanda bulunularak ve duruşma tutanağına geçirilmesi kaydıyla, anlaşmaya gidilebilmesi mümkün olmaktadır. Hakimin boşanma protokolünü dikkate alabilmesi için protokolün titizlikle, açık bir şekilde ve eksiksiz olarak ele alınması gerekmektedir. Protokol hazırlandıktan sonra boşanma davasının görüldüğü aile hakimince değerlendirilir ve uygun görülmesi durumunda boşanma kararı protokolde tarafların mutabık olduğu iradeleri dikkate alınarak verilecektir.
Anlaşmalı boşanma protokolünün içermesi gerekli hususlar nelerdir?
Evlilik birliğini anlaşmalı boşanmayla sona erdirmek isteyen eşlerin, ergin olmayan çocuklarının velayetinin kime kalacağı, velayet hakkı kendisine verilmeyen eşle müşterek çocuk arasında kişisel ilişkinin ne şekilde kurulacağı, maddi/manevi tazminat ve yoksulluk nafakasına ilişkin konularda anlaşmaya varılması gerekmektedir. Eşlerin, aile konutu yahut mal rejiminin tasfiyesi hakkındaki hususlarda uzlaşıya varabilmeleri de mümkündür. Ancak, bu konularda anlaşmalı boşanma protokolünde düzenleme yapılması zorunlu değildir.
Protokolde öncelikle tarafların temel bilgilerinin yer alması gerekmektedir. Buna göre tarafların isimleri, soy isimleri, T.C. kimlik no ve adres bilgilerinin bulunması gerekmektedir. Bu bilgilerin yazılmasının ardından tarafların boşanma iradeleri de protokolde yer almalıdır. Bu kapsamda tarafların boşanma yönündeki karşılıklı ve birbirleriyle uyuşan iradeleri protokole yansıtılmalıdır.
Anlaşmalı boşanma protokolünün içermesi gerekli bir diğer husus da boşanma iradesini ortaya koyan çiftlerin, henüz ergin olmamış ortak çocuklarının velayetinin kimde bırakılacağı hususudur. Ayrıca, velayet hakkı kendisine bırakılmayan taraf ve çocuğun aralarında kişisel ilişkinin kurulması kapsamında ele alınacak düzenlemelerin mahiyet ve muhteviyatının da açıkça ortaya konulması gerekmektedir. Çünkü, anlaşma protokolünün hakimin onayından geçmesi durumunda boşanma kararı verilebilmesi mümkündür.
Tarafların henüz ergin olmayan ortak çocuklarının velayetine karar verilirken, çocuğun yüksek yararına göre bir düzenlemeye gidilmesi gerekmekte, ancak, aile hakimi, ergin olmayan müşterek çocuğun velayetine yönelik bir karar verirken, taraflarca hazırlanmış olan anlaşmalı boşanma protokolünün bu konudaki düzenlemelerine karşın, takdir yetkisine dayanarak velayet konusunda çocuğun yüksek menfaatini esas alarak bir sonuca varabilecektir.
Boşanma davasının, eşlerin boşanmalarına dair bir kararla sonuçlanması üzerine, karar kesinleşince, yalnızca eşler arasındaki evlilik birliği sona erecektir. Dolayısıyla boşanmalarına karar verilen eşlerin ergin olmayan müşterek çocuklarıyla ilişkisi sona ermeyecektir. Bundan dolayı, çocuğun velayet hakkı kendisine bırakılan tarafın sorumlu ve yükümlü olduğu hususlar olduğu gibi, velayet kendisine verilmeyen tarafın da çocuğa ilişkin birtakım sorumluluk ve yükümlülükleri devam edecektir. Bu kapsamda velayet hakkı verilmeyen taraf çocuk için iştirak nafakası vermelidir. Bu nedenle iştirak nafakasına ilişkin husus ve koşullar da anlaşmalı boşanma protokolüne yansıtılmalıdır. Buna göre, tarafların karşılıklı iradesiyle henüz ergin olmayan müşterek çocuklarının üstün menfaatine aykırı olarak hazırlamış oldukları anlaşmalı boşanma protokolünün hâkim tarafından çocuğun üstün menfaati dikkate alınarak değiştirilebilmesi mümkün olmaktadır.
Boşanma davası görülürken eşlerin, yoksulluk nafakası ile ilgili olarak istemde bulunabilmesi mümkündür. Böyle bir durumda, yoksulluk nafakasının ne kadar olacağı ve taraflardan hangisinin bu nafakayı ödeyeceği hususu anlaşmalı boşanma protokolünde ele alınmalıdır. Ayrıca, tarafların maddi ve manevi tazminat ile ilgili anlaşmaya varmaları durumunda bunun da protokolde ele alınması gerekmektedir.
Tıpkı diğer davalarda hükmedildiği gibi boşanma davası için de harç ve yargılama giderlerine hükmedilmektedir. Bu masrafları ödemesi için hangi tarafın yükümlü olacağı anlaşmalı boşanma protokolünde yer almalıdır.
Anlaşmalı boşanma protokolünde bulunması zorunlu hususlar
⦁ Yoksulluk nafakasına dair hususlar,
⦁ Ergin olmayan müşterek çocukların velayetinin kime verileceği,
⦁ Velayet kendisine verilmeyen tarafla müşterek çocukların arasında kurulacak kişisel ilişkiye dair düzenlemeler,
⦁ Maddi ve manevi tazminata ilişkin hususlar.
Anlaşmalı boşanma protokolünde bulunması zorunlu olmayan (ihtiyari) hususlar
⦁ Mal rejiminin tasfiyesine dair hususlar,
⦁ Aile konutuna ilişkin hususlar,
Tarafların, anlaşmalı boşanma protokolü hazırlamak için avukatla çalışması zorunlu mu?
Yukarıda belirtilen ve anlaşmalı boşanma protokolünde bulunması gerekli hususları içeren bir belge, mahkemenin vereceği karara aynen geçirilmesi sonucunda, ilam haline gelecektir. Bundan dolayı kesinleşmesinin ardından anlaşmalı boşanma protokolü aynı mahkeme kararları bakımından olduğu gibi taraflar açısından bağlayıcı olacaktır. Buna göre anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin mahkeme huzurunda dinlenmeleri ve boşanma yönündeki iradeleri ile yapmış oldukları protokolün hâkim tarafından uygun görülmesinin ardından, bağlayıcı hale gelecektir. Buna göre eşlerin mahkeme huzurunda bizzat dinlenmesi ve boşanma yönündeki özgür iradelerinin bizzat açıklanması gerekmektedir. Bundan dolayı, tarafların boşanma yönündeki iradelerinin temsilciler vasıtasıyla ortaya konulabilmesi mümkün olmamaktadır. Sonuç olarak taraflarca, boşanma yönündeki iradeleri ile yapılan anlaşmanın, hâkim huzurunda teyidi halinde, bağlayıcılık kazanması nedeniyle, anlaşmalı boşanma protokolünden, serbestçe dönülememektedir.
Anlaşmalı boşanma protokolünün bağlayıcılık kazanması üzerine, sadece bir irade sakatlığı hali varsa, protokolün hakimin onayından geçmemesi halinde dönülebilmesi mümkündür. Ancak, hakimin onay vermesi halinde dahi kanun yoluna gidilebilecektir. Yargıtay bu hususta farklı bir görüşe sahiptir. Yüksek Mahkeme, eşlerin, protokolün kesinleşmesine yani ilam haline getirilmesine kadar, protokolden serbestçe dönülebileceğini vurgulamaktadır.
Diğer taraftan, tarafların boşanma davası sırasında sunacakları anlaşmalı boşanma protokolünün titizlikle hazırlanması ve protokolde muğlak ifadelerden kaçınılması gerekmektedir. Aksi halde birtakım hak ve menfaat kayıplarının ortaya çıkabilmesi mümkün olacaktır. Taraflar, boşanmanın hukuki ve mali sonuçlarına ilişkin olarak, kendi aleyhlerinde sonuç doğurabilecek, basit hatalardan dolayı, telefi edilmesi mümkün olmayan, mağduriyet yaşayabilmektedirler. Bu nedenle anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanması sürecinde bir avukat yardımından istifade edilmesi tarafların kendi yararına olacaktır.
Evlilik birliğini sona erdirme düşüncesinde olan eşlerin boşanma sürecinin hukuksal zeminde ele alınması ve sürecin daha etkili takibi açısından hukuk büromuzda tecrübeli aile hukuku avukatları çalışmalarına devam etmektedir. Bu konuya ilişkin olarak hukuki yardım ihtiyacınızın olması halinde hukuk büromuzla doğrudan irtibata geçilmesi yeterli olacaktır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HAKİMLİĞİNE
DAVACI : ............. T.C.
Adres ..............................................
VEKİLİ : .............
DAVALI : ............. T.C.
Adres ..............................................
DAVA KONUSU : Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedenine dayalı olarak taraflarca hazırlanan ve iş bu dilekçe ekinde sunulan anlaşmalı boşanma protokolüne göre tarafların boşanmaları hususunda bir karar verilmesi talebinden ibarettir.
AÇIKLAMALAR : Müvekkilim ile davalı taraf olan eşi 2010 tarihinde resmi olarak evlenmişlerdir. Bu evlilikleri sırasında 01.05.2011 doğumlu .... isminde ortak çocukları olmuştur.
Müvekkilim ve davalı olan taraf anlaşamamaları nedeniyle evlilik birliği temelinden sarsılmıştır. Eşlerin anlaşmazlık yaşamalarında hayat tecrübeleri, gelenek ve görenekleri etkili olmuştur. Tüm bunların sonucunda eşler evliliklerini sürdüremez hale gelmişler ve biraraya gelip ortak bir yaşama devam etmeleri kendileri için beklenmeyecek bir hal almıştır.
Müvekkilim ve davalı taraf boşanma hususunda ortak irade göstermişler ve evlilik birliğini sonlandırma hususunda anlaşma sağlamışlardır.
Taraflar evlilik birliğinde sahip oldukları müşterek çocuğun velayetini, annesi olan .... ‘a vermektedir. Taraflarca bu hususta anlaşma sağlanmıştır.
Taraflarca müşterek çocuğun masraflarının karşılanması için anlaşma sağlanmış olup, bu kapsamda babası ..., anne ...’ nin bildireceği banka hesabına, karar tarihi itibariyle aylık olarak tedbir ve iştirak nafakasını .... TL olarak ödeyecektir.
Velayet kendisine bırakılan çocuk annesi ile hafta içinde birlikte kalacak, hafta sonu ise babasının yanında kalacaktır. Bunun haricinde dini bayramlar, ara tatiller ile yaz tatilinde 1 ay boyunca babasının yanında kalması hususunda taraflar ortak iradeleriyle anlaşmışlardır.
Davalı olan baba ... nın evlilikleri süresince kendisinin sebebiyet vermiş olduğu olaylardan dolayı davacı olan .... ya …. TL maddi, ... TL manevi tazminat yatıracaktır.
Taraflardan davalı olan .... tarafından, davacı …’ya ait ... kişisel banka hesabına karar tarihi itibariyle her aynın .... sında yoksulluk nafakasının .... TL olarak yatırılması hususunda anlaşma sağlanmıştır.
Taraflarca yargılama sonucunda hükmedilecek yargılama giderleri ile vekalet ücretine ilişkin olarak hiçbir talep öne sürülmeyeceği hususunda anlaşma sağlanmıştır.
SONUÇ VE TALEP : Yukarıda arz ettiğimiz hususların tümü bakımından taraflarca tam olarak bir anlaşma sağlanmış olmakla birlikte, işbu anlaşmalı boşanma protokolü aile mahkemesine sunulmak amacıyla taraflarca bir araya gelinerek düzenlenmiş ve imza altına alınmıştır. Bu nedenlerle, mahkemenizce anlaşmalı boşanma protokolünün uygun görülerek anlaşmaya varılan hususlara göre boşanma kararının verilmesi hususunu arz ve talep ederiz. ....../…/ 2024
TARAF TARAF
......... .........
