HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB) KARARI
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı HAGB olarak kısaltılmaktadır. Bu karar, mahkemenin suç işleyen bir kişiye ceza hükmü vermesinden sonra, kişiyi 5 yıllık bir süreyle denetim altına almasını ifade etmektedir. Kişiler HAGB kararı ile verilen 5 yıl boyunca belirli kurallara uyduklarında, mahkemenin verdiği ceza hükmü düşmektedir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı hakkında Kartal Avukat hukuk büromuzdaki avukatlarla iletişime geçebilirsniz.
1.HAGB KARARI GENEL BİLGİLER
Hakkında HAGB kararı olan bir sanık, 5 yıl boyunca denetim altında olur ve belirli şartlara uyduğunda, davası düşmektedir. Böylece mahkemenin kendisine verdiği ceza hiçbir hukuki sonuç doğurmayacaktır. Sanığın HAGB kararı üzerine 5 yıl içerisinde kasten herhangi bir eylem işlememesi, denetim koşullarına uygun davranması üzerine, ceza hükmü ortadan kalkacaktır.
Sanık, hakkında HAGB kararı olduğunda ikinci bir fırsatı olur. Dolayısıyla 5 yıl içinde kasıtlı başka bir suç işlemezse ve denetime uyarsa, hiç suç işlememiş gibi olur. Bu nedenle sabıkası temiz kalan kişinin, HAGB kararı nedeniyle, (cinsel suçlar haricinde), memuriyeti zarar görmez.
2. (HAGB KARARI) HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI NEDİR?
Ceza Muhakemesi Kanunu md. 231 uyarınca belirli koşulları sağlaması halinde mahkeme Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması kararı verir. Sanık bir suç işlediğinde hakkında bir hüküm kuracak olan mahkeme sanığa belirli bir ceza öngörür. Bu cezayı, belirli süre devam edecek denetim süresinde bir nevi erteler ve bu sürede sanık başka bir suç işlemezse, ceza düşer. Dolayısıyla mahkeme HAGB kararı verdiğinde, kişi denetim süresinde belirli kurallara uyarsa, ortada müsadere düzenlemeleri dışında sonuç bir hüküm olmayacaktır.
3. HAGB KARARI KİMLERE VERİLİR?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı bazı koşuları sağlayan sanıklar için verilir. Bu koşullar CMK’ nın 231. maddesinde yazmaktadır. Buna göre;
⦁ Öncelikle HAGB kararını verebilmesi için sanığın kabulü gerekir. Sanık, açık bir şekilde kabul etmezse, mahkeme ya da hâkim hüküm açıklanmasının geri bırakılmasına dair karar veremeyecektir.
⦁ İki yıl ya da daha az süreli hapsi cezası veya adli para cezasını gerektiren eylemler için HAGB kararı verilebilir. Fakat, ağır cezayı gerektiren eylemler için HAGB kararı verilemez.
⦁ Sanığın daha önce kasten işlediği bir suç nedeniyle hakkında hüküm varsa HAGB kararı verilmez. Buna göre sabıkasız ya da kasıtlı başka bir suçtan dolayı hakkında hüküm varsa, sonraki suç nedeniyle HAGB kararı verilemez.
⦁ Mahkeme, sanığın gelecekte suç işlemeyeceği yönünde makul bir kanıya ulaşmalıdır. Mahkeme, sanığın kişilik özelliklerine, suç işlemesine neden olan olaylar, yaşam koşullarına bakarak bir değerlendirme yapar.
⦁ Sanığın, yargılama sırasında gösterdiği tavır ve davranışları önemlidir. Bunlar HAGB kararının verilmesi konusunda dikkate alınır. Dolayısıyla işlediği suç nedeniyle pişmanlığını gösteren ve gelecekte başka bir suç işlemeyeceği yönünde kanaat oluşturan kişiler hakkında HAGB kararı verilebilecektir.
⦁ Sanık, işlemiş olduğu suçtan dolayı kamu zararına neden olmuşsa, bunu gidermelidir. Sanığın zararı aynen iade etmesi, suç öncesi haline geri döndürmesi ya da tazmin yolu ile gidermesi gerekir.
4. HAGB KARARI HANGİ SUÇLAR İÇİN VERİLEMEZ?
Ceza hukukundaki tüm suçlar için hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı söz konusu olmaz. HAGB kararı, aşağıda liste olarak yazdığımız suçlar için mümkün olmamaktadır. Bunlar;
⦁ Disiplin ve tazyik hapsini gerektiren suçlar,
⦁ İmar kirliliği suçları,
⦁ İcra ve İflas Kanunu kapsamındaki fiiller,
⦁ İki yıldan fazla hapis ya da adli para cezasını gerektiren fiiller,
⦁ Karşılıksız çek keşide etme fiili,
⦁ İnkılap kanunlarında yazılı fiiller.
5. HAGB KARARI VERİLDİĞİNDE NE OLUR?
Sanık hakkında koşulları varsa HAGB kararı verildiğinde sanığa verilen ceza hükmü askıda kalır. Yani, 5 yıl süreyle sanık hakkında verilen ceza beklemeye alınır. Böylece bu süreçte başka bir suç işlemeyen ve denetime uyan sanığın cezası ortadan kalkar. Dolayısıyla sanığın cezası düşecek ve uygulanamayacaktır.
Mahkeme, sanığa HAGB vermesi halinde, ortada bir mahkumiyet hükmü bulunsa dahi, bu ceza 5 yıl süreyle hiçbir sonuç doğurmayacaktır. Sanık kasıtlı bir suç işlerse ya da mahkemeni belirlediği kurallara uymazsa, ceza uygulanır.
HAGB kararı verildiğinde sanık hükümlü olmaz, adli sicili temiz kalır.
6. HAGB KARARI VERİLDİĞİNDE ZAMANAŞIMI VE DÜŞME
Mahkeme, sanık hakkında HAGB kararını verdiğinde, karar kesinleşince 5 yıllık denetim süresi başlar. Ancak sanığın bu sürede kasıtlı başka bir eylemi olmazsa ya da mahkemenin belirlemiş olduğu yükümlülükleri yerine getirirse, HAGB kararına konu hüküm ortadan kalkar. Böylece dava düşer ve kişi hiç suç işlememiş gibi olur.
Sanık hakkında suç işlediği tarih ve ceza hükmünün kesinleştiği tarih arasında dava zamanaşımı söz konusudur. HAGB kararı verildikten sonra 5 yıllık süreçte dava zamanaşımı durmaktadır. Böylece, denetim süresi bittiğinde, sanığın suçu işlediği tarih itibariyle zamanaşımı yeniden hesaplanır.
HAGB kararı üzerine verilen 5 yıllık süreçte, sanık yeni bir suç işlerse, bu işlediği yeni suç nedeniyle, önceki suçtan dolayı dava zamanaşımı işlemeye devam eder.
7. HAGBB KARARINA İTİRAZ MÜMKÜN MÜ?
Sanık, hakkında HAGB kararı verildiğinde, karar kendisine tebliğ edildiğinde iki hafta içerisinde istinaf yoluna gidilebilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararını veren mahkemeye dilekçeyle ya d zabıt katibine beyanla itiraz edilebilir.
HAGB kararlarının bazıları için istinaf ve temyiz yolu kapalıdır. CMK’ nın 272/3. fıkrasında belirtilen hükümler hakkında HAGB kararı verilmişse, kanun yoluna gidilemez. Bu hükümler şunlardır;
⦁ Kanunların kesin hüküm olarak belirttiği hükümler,
⦁ Üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren eylemler nedeniyle beraat hükümleri,
⦁ Hapisten çevrilen adli para cezaları dışındaki, sonuç olarak belirlenen 15 bin TL dahil, adli para cezasına mahkumiyet hükümleri.
HAGB kararı üzerine sanık kendisine verilen 5 yıllık süreçte, kasten başka bir suç işlerse ya da denetim kurallarına uymazsa, mahkeme ceza hükmünü açıklayacaktır. Fakat, mahkeme denetime uymayan sanığın durumuna bakarak, cezanın yarısına kadar olan kısmın infaz edilmemesi veya koşulları varsa hapsin ertelenmesi ya da seçenek yaptırımlara çevrilmesine hükmedebilir.
8. SONUÇ
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı bireyin sosyal yaşamına herhangi bir kısıtlama getirmeyen bir mahkeme kararıdır. Bu karar, kişilere bir suç işlediklerinde, mahkeme tarafından verilen bir fırsattır. Kişilerin HAGB kararı üzerine denetim süresine uymaları sonucu mahkeme hükmü düşmektedir. Böylece yeni bir şans elde etmektedirler. Dolayısıyla ceza hukuku kişilere HAGB kararıyla müdahalede bulunmamış olur.
