Previous Next

Bireyler sağlıklı bir yaşama sahip olma ve bunu devam ettirme hakkına sahiptir. Bunun için de yaşadıkları çevre ve koşulları buna uygun olmalıdır. Devletin de vatandaşlarına sağlıklı bir çevre koşulları sağlaması gerekmektedir. Sağlıklı bir çevreyi oluşturmak için de devletin çevre kirliliğini önleme ve çevrenin korunmasını sağlama ödevi bulunmaktadır. Bu kapsamda devlet çevre kirliliğini önleme ve korunması adına Anayasada düzenlemeler yapmıştır.  Yasayapıcı Anayasayla aynı doğrultuda imar kirliliği suçu nedeniyle Türk Ceza kanununda çeşitli cezalar öngörmüştür. Makalemizde Türk Ceza Kanunu md. 184. maddesinde öngörülen imar kirliliğine neden olma suçu ve cezası üzerinde durulacaktır.
 
1.İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunu Önleme Adına Devletin Yapması Gerekenler
Devlet çevre kirliliğini önleme ve bu kapsamda suçların önlenmesi adına çeşitli adımlar atmalıdır. Aksi halde bireyler yaptıkları faaliyetlerle mevzuatı anlamadıklarında çevrenin korunması ve sağlığı açısından çeşitli problemler ortaya çıkabilecektir. Bu nedenle devletin yapması gerekenler başlıca;
 
⦁    İmar planları ve mevzuatını açıkça ve anlaşılabilir bir şekilde hazırlamalıdır.
⦁    Yapı ruhsatları ile iskan işlemlerini sıkı prosedürlere bağlamalı ve yoğun denetimler yapmalıdır.
⦁    İmar kirliliği meydana getiren bireylere caydırıcı cezalar vermelidir.
⦁    Topluma imar kirliliğine ilişkin bilinç kazandırmalıdır.
 
2. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu Nedir?
TCK’ nın 184. maddesine göre çevre yapısını bozan ve çevrenin zararına neden olan yapıları yapanlar hakkında cezai işlem uygulanır. Doğaya ve insana zarar verenler ve bu ikisinin arasındaki bağlantının kalkmasına neden olacak şekilde çevreyi kirletenler cezalandırılmaktadır.
Bireyler bir tür çevre kirliliği olan imar kirliliği eylemleriyle önemli bir tehlike yaratmaktadır. Bu eylemler nedeniyle toplumun sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamlarını sürdürme hakkı elinden alınmaktadır.
TCK md. 184’te bireylerin sağlıklı ve dengeli bir ortama sahip olma hakkı ve bunun korunmasına çalışılmaktadır. Dolayısıyla bu suçla plansız ve çarpık yapılaşma sonucu oluşan çevresel etkilerin önlenmesi amaçlanmaktadır. Bu nedenle imar kirliliği suçu TCK’da çevreye karşı suçlar arasında düzenlenmiştir. Bu suçta mağdur olarak gerçek ve tüzel kişiler bulunmaktadır.
 
3. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunun Konusu ve Mağduru
İmar kirliği suçunda imar mevzuatının kurallarına aykırılıklar cezalandırılmaktadır. Mevuzata aykırı şekilde yapılan yapılar kaçak yapı olarak adlandırılır. Bir yapını kaçak olması, idareden izin alınmadan veya imar mevzuatında belirtilen düzenlemelere aykırı olarak bir yapılmasıdır.
İmar kirliliği suçu, belediye sınırlarında bulunan özel imar rejimindeki yerlerde işlenmektedir.  Bu yerlerde mevzuata aykırı olarak yapılan inşaatlar.ya da bunların kullanmak amacıyla kurulan altyapılar imar kirliliğini ortaya çıkarmaktadır. Bu nedenlerle düzenlemede imar kirliliği suçu işleyen bireyler cezalandırılmaktadır.
Bu suçla çevre ve insan arasındaki bağlantı korunduğundan.TCK’da çevreye karşı suçlar arasında düzenlenmiştir. Bu suçta mağdur olarak gerçek.ve tüzel kişiler bulunmaktadır
 
4. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunun Unsurları Nelerdir?
İmar mevzuatı, çevre kirliliğini önleme,.çevreyi koruma görevi görmektedir. Bireyler kimi zaman çeşitli sebeplerle mevzuatın dışına çıkarak inşaatlar yapmaktadır. TCK’nın 184. maddesinde işte mevzuatın dışına çıkılarak imar kirliliği meydana getirilmesi eylemi cezalandırılmıştır.
TCK md. 184’teki suç imar mevzuatında belirtilen düzenlemelere aykırı şekilde.inşaat faaliyetleri yapan failler hakkındadır. Bireyler çevreye zarar veren hareketlerle mevzuatın dışına çıkarak çeşitli inşaatlar yapmaktadır. Bu suçta failler, imar mevzuatında çevrenin korunması ve kirliliği konusundaki önleyici düzenlemelere uymamaktadır.
 
5. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu Kimler Tarafından Nasıl İşlenebilir?
İmar kirliği eylemi, belediyelerin sınırlarında.ya da özel imar rejiminin uygulandığı yerlerde işlenebilir. Kişiler bu suçu şu şekildeki eylemleriyle işleyebilir;
 
⦁    Yapı ruhsatiyesini almadan.ya da ruhsatı alıp da buna aykırı bina yapma.ya da yaptırma. Buna göre binayı yapan usta, kalfa, işçi,.çırak gibi kimseler, imar mevzuatına aykırı binayı yaptıklarından.ve bina sahibi, yüklenici ve taşeronlar da.binayı yaptırdıklarından fail olarak cezalandırılabilecektir.
⦁    Yapı ruhsatiyesi bulunmaksızın başlatılmış.bir inşaattan dolayı kurulmuş olan şantiyelerin.elektrik.ya da telefon bağlantısının yapılmasına müsaade edilmesi. Buna göre bağlantının yapılması sırasında kontrolörler, imzayı atanlar.ve onaylama aşamasındaki görevliler fail olarak kabul edilecektir.
⦁    Yapı kullanma iznini almadan yapılan binalarda.her türlü sınai faaliyet gerçekleştirilmesine müsaade edilmesi. Buna göre sınai faaliyetlerin icrasına müsaade edenler bu suçta fail olacaktır.
 İmar kirliliği suçu kasten işlenebilir. Suçun taksirle işlenmesi mümkün değildir. Çevreye uyumlu bir yapının oluşturulması konusunda imar mevzuatında.yer alan düzenlemelere bireylerin uymaları gerekmektedir. Örneğin, yapı ruhsatının taksirle alınmaması gibi bir durum söz konusu olamayacaktır.
Buna göre;
 
⦁    Yaptırılan yapının ruhsata aykırılığının/ruhsatının.bulunmadığının bilinmesi gerekir.
⦁    Bağlantının yapılacağı şantiyenin ruhsatının.bulunmadığının bilinmesi gereklidir.
⦁    Yapı kullanma izninin alınmadığının bilinmesi gereklidir.
 
6. Hangi Fiiller İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunu Oluşturmamaktadır?
Her türlü ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılan.inşaat imar kirliliğine neden olma suçunu oluşturmaz. Bunlar;
⦁    Binanın içinde bölümler eklenme. Yargıtay’a göre basit onarımlar bu suçu oluşturmamaktadır.
⦁    Yapının balkon.ve teraslarını kapatma. Yargıtay’a göre bu işlem bina yapma niteliği taşımamaktadır. Balkon ve odaların arasındaki duvarlarının yıkılması da imar kirliliği suçunu oluşturmamaktadır. Yüksek Mahkemeye göre binanın taşıyıcısı olan statik sisteminde yapılmayan değişiklikler bu suçu oluşturmamaktadır.
⦁    Hareket halindeki baraka ve eklentileri. Bunların bina vasıfları bulunmamaktadır. Zeminle bağlantıları da yoktur. Çünkü bu yapılar bir temele sahip değildir. Bunlar ruhsata gerek olmayan geçici mahiyette yapılardır.
⦁    10.2004 yılı öncesinde yapılan inşaat faaliyetleri, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı.dahi olsa, imar kirliliğine neden olma suçu oluşmayacaktır.
 
7. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu Nedeniyle Şikâyet Ve Zamanaşımı
İmar Kirliliğine neden olma suçunun takibi için şikayet zorunlu değildir. Cumhuriyet Savcılığı bu suçun işlendiğini bir şekilde.öğrendiğinde doğrudan soruşturma yaparak.ilgililer hakkında kamu davası açabilir. Bu sebeple suçtan zarar görenlerin şikayeti bulunmasa dahi savcılık soruşturma yaparak,.kişiler hakkında kamu davası açabilecektir.
İmar kirliliğine neden olma suçunda dava açılabilmesi için 8 yıllık zamanaşımı vardır. Dolayısıyla bu sürenin geçmesi halinde,.kişiler hakkında bu suçtan soruşturma açmak mümkün olmamaktadır. Bu süre imar kirliliği eyleminin işlenmesiyle başlar,.8 yıl dolduğunda artık kişiler hakkında bu suçtan dolayı soruşturma yapılamaz.
 
8. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunun Cezası
TCK md. 184’e göre bu suç,.bireylerin 1 yıldan 5 yıla kadar hapsini gerektirmektedir. İmar kirliliğine neden olanlar hakkında doğrudan adli para cezası verilmemektedir. Ancak, düzenlemede belirtilen sınırlarda verilen hapis cezası adli para cezasına çevrilebilecektir.
İmar kirliliğine neden olma suçu nedeniyle idare “idari para cezası” uygulamaktadır. Bu ceza adli para cezası gibi adli nitelikli bir ceza değildir. İdarenin verdiği ceza idari yaptırım olarak verilmektedir. İdari para cezası karşısında bireyler idare aleyhine idare mahkemesine müracaat edebilirler. İdare mahkemesine müracaat idare hukuku konusudur.
 
9. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunda Etkin Pişmanlık Düzenlemeleri
İmar kirliği suçu nedeniyle soruşturması olan ya da kamu davası olan kişiler etkin pişmanlık gösterebilir. Kişi yaptığı inşaatın ruhsata aykırılığını imar planlarıyla.ya da ruhsatla uyumlu hale getirdiğinde.bu düzenlemelerden faydalanabilecektir. Etkin pişmanlıktan faydalanan kişiler hakkında.savcılık yapılan soruşturmayı düşürecek.ya da dava açılmışsa kamu davası düşecektir.
 
10. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçuna Bakmakla Görevli Mahkeme
Kişilerin imar mevzuatına aykırı yaptığı binanın olduğu yerdeki Asliye Ceza Mahkemesi.bu suça bakmakla görevli mahkemedir. Buna göre bu mahkemeyle aynı yerdeki savcılık soruşturma yaparak, ilgililer hakkında kamu davası açmalıdır.
 
11. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu Nedeniyle Avukat Yardımı Gerekli mi?
Mimoza Hukuk Büromuzdaki çalışma arkadaşlarımız imar kirliliği eylemleriyle suçlanan müvekkillerin durumlarıyla ilgili ceza soruşturması ve idari süreçler hakkında avuaktlı hizmeti vermektedir. Kişiler bu suç nedeniyle savunma vermesi gerektiğinde, savunmasını avukat yardımı alarak dikkatli bir şekilde hazırlamalıdır. Yoksa süreç kendileri için güç olabilir.
Soruşturma ya da dava sürecinde bu suçtan yapılan ceza soruşturması.ve yargılamasının titizlikle ele alınması önemlidir. Aksi halde ihmal edilen usuli işlemler dolaysıyla hak kayıpları ortaya çıkabilecektir. Örneğin bireyler yapı ruhsatı olmadan ya da ruhsata aykırı şekilde inşaat yapınca,.ilgili makama müracaat edebilirler. Böylece ceza soruşturması düşecek ve yapılan bina yıkılmayacaktır. Başvuruların kaçırılması halinde hem ruhsatsız yapı yıkılabilecek hem de kişiler ceza yargılamasına muhatap olabilecektir.