Previous Next

İşyerinde yapılan işin, çalışma ortamının veya çalışma koşullarının işçinin sağlığına uygun olmaması; iş sağlığı ve güvenliği, işçi hakları, işveren sorumluluğu ve kıdem tazminatı açısından ciddi hukuki sonuçlar doğurur. Sağlık açısından tehlikeli veya riskli işlerde çalıştırılan işçi, ilerleyen süreçte iş kazası, meslek hastalığı ya da kalıcı sağlık sorunlarıyla karşılaşabilir. Bu durum yalnızca işçinin çalışma hayatını değil, aynı zamanda işverenin SGK’ya karşı sorumluluğunu, tazminat yükümlülüklerini ve iş sözleşmesinin haklı nedenle feshi ihtimalini de gündeme getirir.

Sağlık açısından sakıncalı işlerde çalıştırılan işçi, ilerleyen süreçte ciddi sağlık sorunları yaşayabilir, hatta malul kalabilir. Bu nedenle hem işçinin sağlığını korumak hem de işçinin sağlık gerekçesiyle ihbar süresini beklemeden kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilmesine imkân tanımak açısından bu konu büyük önem taşır.

SAĞLIĞI İÇİN TEHLİKELİ İŞTE ÇALIŞAN İŞÇİNİN HAKLARI

4857 sayılı İş Kanunu, sağlık nedenlerine bağlı fesih hakkını yalnızca işverene değil, işçiye de tanımıştır. Kanun’un 24/I maddesine göre; yapılan işin niteliği gereği işçinin sağlığı veya yaşamı için tehlike oluşturması hâlinde ya da işçinin sürekli temas hâlinde olduğu işveren veya başka bir işçinin bulaşıcı ya da işiyle bağdaşmayan bir hastalığa yakalanması durumunda, işçi ihbar süresine uymadan iş sözleşmesini feshedebilir.

İşçi, işyerinde en az bir yıl çalışmışsa bu fesih sonucunda kıdem tazminatını da talep edebilir.

İŞVEREN SAĞLIK AÇISINDAN RİSKLİ DURUMDA NASIL HAREKET ETMELİDİR?

İşveren, tüm bu sorumluluklardan kaçınabilmek için işçinin sağlığını gözetme yükümlülüğünü eksiksiz yerine getirmelidir. Eğer işçinin yaptığı iş sağlık açısından tehlikeli veya riskliyse ve bu durum raporlarla ortaya konulmuşsa, işveren 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/I maddesi kapsamında, ihbar süresini beklemeden iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

Bu durumda, işçi en az bir yıllık kıdeme sahipse, işverence yalnızca kıdem tazminatı ödenmesi gerekir.

SAĞLIK NEDENİYLE FESİH NASIL KULLANILIR?

Sağlık gerekçesine dayalı fesihlerde hem işçi hem de işveren açısından temel dayanak doktor raporudur. Sağlık raporu, fesih sebebini açıkça ortaya koymalı ve yapılan işin sağlık açısından uygun olmadığını göstermelidir. Uzun süreli istirahat raporları da işveren tarafından fesih gerekçesi olarak değerlendirilebilir.

GEÇERLİ SAĞLIK RAPORU NASIL OLMALIDIR?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın açıklamalarına göre, işe giriş ve periyodik muayenelerde İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu kullanılmalı ve raporun “Kanaat ve Sonuç” bölümünde işçinin çalışamayacağı işler açıkça belirtilmelidir. Ayrıca işçinin çalışabileceği işlere ilişkin değerlendirmeye de yer verilmelidir.

İşyeri hekiminin yazılı görüşüne göre mevcut işte çalışması sakıncalı bulunan işçi, mümkünse sağlık durumuna uygun başka bir işe yönlendirilmelidir. Böyle bir iş yoksa işveren, İş Kanunu’nun 25/I maddesine dayanarak fesih yoluna gidebilir.

İşyeri hekiminin raporuna katılmayan işçi, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hakem hastaneye başvurarak rapora itiraz edebilir. Aynı yöntem, işveren açısından da geçerlidir.

İŞYERİ HEKİMİ OLMAYAN İŞYERLERİNDE RAPOR NASIL ALINIR?

İşyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü başlamamış olan, 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde, sağlık raporları kamu sağlık kuruluşlarından alınmalıdır. Aile hekimleri, sağlık ocakları ve hastaneler bu kapsamda yetkilidir.

İŞÇİ SAĞLIK NEDENİYLE AYRILMAK VEYA İŞ DEĞİŞİKLİĞİ İSTERSE NE YAPMALI?

İşçi, sağlık nedenleriyle iş sözleşmesini feshetmek veya sağlık durumuna uygun başka bir işte çalıştırılmak istiyorsa, işyeri hekimine ya da kamu sağlık kuruluşlarına başvurarak rapor alabilir. Bu rapora dayanarak ya iş sözleşmesini feshedebilir ya da işverenden uygun bir görev talep edebilir.

İş sözleşmesini feshedecek işçilerin, ileride hak kaybı yaşamamak adına noter aracılığıyla ihtarname göndermesi ve sağlık raporunun bir örneğini işverene iletmesi kendi menfaatlerine olacaktır.

KONU HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORUNLAR

1. İşyerinde yapılan iş sağlığıma uygun değilse ne yapabilirim?

➔ Yaptığınız iş sağlığınız için tehlike oluşturuyorsa, durumu belgeleyen bir doktor raporu alarak işverene başvurabilir, sağlık durumunuza uygun başka bir işte görevlendirilmenizi talep edebilir ya da şartları oluşmuşsa haklı nedenle fesih yoluyla iş sözleşmenizi sona erdirebilirsiniz.

2. Sağlığıma uygun olmayan işte çalıştırılmak yasal mı?

➔ Hayır. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatına göre işveren, işçiyi sağlık durumuna uygun olmayan, riskli veya tehlikeli işlerde çalıştıramaz; bu durum işverenin gözetme borcuna aykırılık oluşturur.

3. Sağlık nedeniyle işten ayrılırsam kıdem tazminatı alabilir miyim?

➔ İşyerinde en az bir yıl çalışmışsanız ve sağlık nedenine dayalı haklı fesih yapıyorsanız, kıdem tazminatı alma hakkınız doğar.

4. Sağlık gerekçesiyle işten ayrılmak için ihbar süresi gerekir mi?

➔ Hayır. Sağlık sebeplerine dayalı fesihlerde ihbar süresini bekleme zorunluluğu yoktur, işçi derhal fesih hakkını kullanabilir.

5. Hangi sağlık sorunları haklı fesih sebebi sayılır?

➔ Yapılan işin niteliği gereği sağlığı tehdit etmesi, meslek hastalığı riski, işin hastalığı ağırlaştırması veya bulaşıcı hastalık gibi durumlar haklı fesih kapsamında değerlendirilir.

6. Doktor raporu olmadan sağlık nedeniyle fesih yapılabilir mi?

➔ Uygulamada ve ispat açısından doktor raporu büyük önem taşır; rapor olmadan yapılan fesihler ileride uyuşmazlığa yol açabilir.

7. İşyeri hekimi raporu bağlayıcı mıdır?

➔ İşyeri hekiminin raporu esas alınır; raporda işçinin çalışamayacağı işlerin açıkça belirtilmesi gerekir. Taraflar bu rapora karşı hakem hastaneye itiraz edebilir.

8. İşyeri hekimi yoksa sağlık raporu nereden alınır?

➔ İşyeri hekimi bulunmayan işyerlerinde raporlar aile hekimi, devlet hastanesi veya diğer kamu sağlık kuruluşlarından alınabilir.

9. Sağlık raporuna rağmen işveren beni aynı işte çalıştırabilir mi?

➔ Hayır. Sağlık raporunda çalışmasının sakıncalı olduğu belirtilen işte işçinin çalıştırılması hukuka aykırıdır ve işvereni sorumlu hale getirir.

10. İşveren sağlığıma uygun başka bir iş vermek zorunda mı?

➔ Mümkünse evet. İşveren, işçiyi sağlık durumuna uygun başka bir görevde değerlendirmelidir; böyle bir iş yoksa fesih gündeme gelir.

11. Sağlığa aykırı çalışma iş kazasına yol açarsa ne olur?

➔ Bu durumda işverenin tazminat sorumluluğu doğabileceği gibi, SGK tarafından yapılan ödemeler rücu yoluyla işverenden tahsil edilebilir.

12. Meslek hastalığı tespit edilirse işçi hangi haklara sahiptir?

➔ İşçi, haklı nedenle fesih, kıdem tazminatı, maddi ve manevi tazminat talepleri ile SGK haklarından yararlanabilir.

13. SGK işverenden hangi ödemeleri geri ister?

➔ SGK; sağlık giderleri, rapor paraları, bağlanan gelir ve aylıklar ile ileride yapılacak ödemelerin peşin sermaye değerini işverenden talep edebilir.

14. İşveren sağlık nedeniyle işçiyi işten çıkarabilir mi?

➔ Evet. İşçi yaptığı işte sağlık açısından çalışamaz durumdaysa, işveren İş Kanunu 25/I kapsamında haklı nedenle fesih yapabilir.

15. Sağlık nedeniyle işten çıkarılan işçiye hangi haklar ödenir?

➔ İşçi en az bir yıl çalışmışsa kıdem tazminatı ödenir; ihbar tazminatı ise söz konusu olmaz.

16. Uzun süreli istirahat raporu fesih sebebi midir?

➔ Uzun süreli ve işin yürütülmesini imkânsız kılan istirahat raporları, belirli koşullarda işveren açısından fesih gerekçesi olabilir.

17. Sağlık nedeniyle işten ayrılırken noter ihtarnamesi şart mı?

➔ Zorunlu değildir ancak noter ihtarnamesi ile fesih yapılması ve sağlık raporunun eklenmesi, ispat ve hak kaybının önlenmesi açısından önemlidir.

18. Sağlık raporuna itiraz süreci nasıl işler?

➔ İşyeri hekimi raporuna katılmayan taraf, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hakem hastaneye başvurarak itiraz edebilir.

19. Sağlığa aykırı işte çalışmaya devam edersem haklarımı kaybeder miyim?

➔ Uzun süre sessiz kalmak, ileride haklı fesih iddiasını zayıflatabilir; bu nedenle sağlık riski oluştuğunda gecikmeden yazılı başvuru yapılmalıdır.

20. Sağlık nedeniyle fesihte en sık yapılan hata nedir?

➔ En sık hata, rapor alınmadan veya yazılı bildirim yapılmadan işten ayrılmaktır; bu durum kıdem tazminatı ve diğer hakların kaybına yol açabilir.

MİMOZA HUKUK BÜROSU OLARAK HUKUKİ HİZMETLERİMİZ

Mimoza Hukuk Bürosu olarak; işyerinde yapılan işin çalışanın sağlığına uygun olmaması, iş sağlığı ve güvenliği, haklı nedenle fesih, kıdem tazminatı, işveren sorumluluğu ve SGK rücu süreçleri gibi alanlarda kapsamlı hukuki danışmanlık ve dava hizmeti sunmaktayız. Sağlık nedeniyle işten ayrılma, işverenin sağlık sebebiyle fesih hakkı, doktor raporlarının hukuki geçerliliği ve iş kazası ya da meslek hastalığına dayalı tazminat talepleri gibi konularda, sürecin başından sonuna kadar müvekkillerimizin haklarını koruyacak şekilde profesyonel destek sağlamaktayız.

İSTANBUL AVUKAT İLETİŞİM BİLGİLERİ

SONUÇ

İşyerinde yapılan işin işçinin sağlığına uygun olmaması, yalnızca bireysel bir çalışma sorunu değil; iş sağlığı ve güvenliği, işverenin gözetme borcu, işçi hakları ve sosyal güvenlik hukuku bakımından doğrudan sonuçlar doğuran kapsamlı bir hukuki meseledir. Sağlık açısından tehlikeli veya riskli işlerde çalıştırılan işçinin iş kazası ya da meslek hastalığı yaşaması hâlinde, işverenin hem işçiye karşı tazminat sorumluluğu hem de SGK rücu davaları ile karşı karşıya kalması mümkündür. Bu nedenle işverenin, işe girişten çalışma süresinin tamamına kadar sağlık gözetimini etkin biçimde sağlaması ve işçiyi sağlık durumuna uygun işlerde görevlendirmesi büyük önem taşır.

Diğer yandan işçi açısından da, yapılan işin sağlığı için tehlike oluşturması durumunda haklı nedenle fesih, ihbar süresini beklemeden işten ayrılma ve koşulları varsa kıdem tazminatı alma hakkı bulunmaktadır. Sağlık nedenine dayalı fesih süreçlerinde doktor raporu ile hareket edilmesi, işyeri hekimi veya kamu sağlık kuruluşlarından alınan raporların usulüne uygun düzenlenmesi ve fesih iradesinin yazılı şekilde ortaya konulması, ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkların önüne geçilmesini sağlar. Bu çerçevede, hem işçi hem de işveren bakımından mevzuata uygun, belgeli ve özenli bir süreç yönetimi, çalışma hayatında sağlık ve hukuki güvenliğin temelini oluşturur.