KIDEM TAZMİNATI NASIL HESAPLANIR?
4857 sayılı İş Kanununda öngörülen en az çalışma süresi dolan işçinin, iş sözleşmesi, kanunla belirlenen nedenlerden birisiyle sona erdiğinde, işveren tarafından işçi yahut mirasçılarına kıdem tazminatı verilmesi gerekmektedir. Bu tazminatın hesaplanmasında işçinin, çalışmış olduğu süreler ve ücretleri dikkate alınmaktadır. Buna göre belirli koşullar altında iş akdi sonlanan işçi, işbaşı yaptığı tarih itibariyle sözleşmesinin sona ermesine kadar iş sözleşmesinin devam etiği süreye bakılarak tazminat miktarı hesaplanmaktadır. İşveren tarafından tam yıl için işçinin 30 günlük ücreti tutarınca ödemede bulunulmaktadır. Bir yıldan artan süreler açısından da aynı orana göre ödemede bulunulmalıdır.
İşçi, hangi hallerde kıdem tazminatı hakkına sahip olur
İş Kanununa göre yapılan iş sözleşmesiyle en az 1 yıl boyunca çalışılmış olmalı, dolayısıyla 1 yıldan daha az çalışılma varsa kıdem tazminatına hak kazanılamayacaktır.
İş akdinin, işverence, 4857 sayılı Kanunun 25/2. fıkrasında öngörülen hallerin haricinde feshedilmesi, diğer bir deyişle, işverenin haklı bir nedene dayalı olmaksızın işçiyi işten çıkarması, dolayısıyla işten çıkarmada, haklı bir neden söz konusu olduğunda, kıdem tazminatına hak kazanılamayacaktır.
İşçinin iş akdini 4857 sayılı Kanunun, 24. maddesine göre, haklı bir nedene dayalı olarak, feshetmesidir.
Bunun dışında aşağıda sayılan nedenler, işçi açısından haklı sebep sayılarak, işçinin, bunlara dayanarak iş akdini sona erdirmesi durumunda öteki şartlar da mevcutsa kıdem tazminatına hak kazanacağı söylenebilecektir. Bu sebepler şu şekilde sıralanabilir;
Askerlik hizmeti için işten ayrılması,
İşçinin ölmesi,
Aylık yahut toptan ödeme alması, yaşlılık haricinde yaşlılık aylığının bağlanması için belirlenen sigortalı olma süresi ile primlerini ödeme gün sayısını tamamlayıp kendi isteğiyle işinden ayrılması,
Kadın işçinin evlenmesi ile 1 yıl içerisinde işinden ayrılması.
Çalışma süresinin hesaplanmasında, iş akdinin kesintiye uğraması yahut belirli aralıklarla tekrar yapılmasına bakılmamaktadır. Ancak iş sözleşmesinin aynı işverenin aynı yahut değişik işyerlerindeki süreler dikkate alınmaktadır.
Kıdem tazminatı şu şekilde hesaplanmaktadır
Kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin sona erdirilmesi tarihindeki (giydirilmiş ücret) brüt ücrete göre hesaplanmaktadır. Her yıl için 30 günlük ücret tutarı dikkate alınmaktadır. Fakat, 10.12.1981 gün ve 2762 sayılı kanunla kıdem tazminatının hesaplanmasında tavan söz konusu olmaktadır. Buna göre kıdem tazminatı, en yüksek devlet memuruna 5434 sayılı “T.C. Emekli Sandığı Kanunu” nda yer alan düzenlemeler uyarınca hesaplanan “bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi” ni geçemeyecektir. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 01/01/2024 – 30/06/2024 arasındaki dönem için kıdem tazminatı tavanı 35.058,58 TL Olarak Belirlenmiştir.
Kıdem tazminatı bakımından giydirilmiş ücret hesaplanırken akdi, yasal ve parayla ölçülebilir her türlü hak dikkate alınmalıdır. Sözgelimi işçinin barınması, yol, yemek ve diğer yan ödemeler işverence karşılandığında rayiç miktarların da eklenmesi gereklidir. Geçici olmaması halinde işyeri uygulaması durumunda her çeşit ödemenin de ilave edilmesi gerekmektedir. Fakat asgari geçim indirim, yıllık izin ücretleri, fazla mesai, hafta tatil ücretler, bayram tatil ücreti vb. kazançların ilave edilebilmesi mümkün olmamaktadır.
Örneğin işçinin son ay brüt ücretinin 20.002,50 TL, bu ücrete ilave edilecek sosyal yardımın 850 olduğu ve işçinin 1 yıl 3 ay 8 gün çalışmasının olduğu varsayılırsa;
Son aldığı Giydirilmiş Ücret (brüt) 20.852,5 TL
20.852,5 / 12 ay X 3 ay 5.213,125 TL
20.852,5 / 365 gün X 8 gün 457,041 TL
Kıdem Tazminatı brüt 26.522,666
Damga Vergisi (%07,59) 201,307
İşçinin Alacağı Net Kıdem Tazminatı Tutarı 26.321,359
Kıdem Tazminatına ilişkin bir uyuşmazlık olması halinde işçinin Avukatla Çalışması Gerekli mi?
İş hukuku mevzuatı iş sözleşmesinin zayıf tarafında bulunan işçinin korunması üzerine hazırlanmıştır. Kanuna göre işçi, örneğin, emeklilik hakkı kazandığında, istifa ettiğinde yahut işinin sona ermesi hallerinde kıdem tazminatına hak kazanacaktır.
İşçi, kıdem tazminatının hiç ya da eksik verilmesi halinde arabuluculuk ve sonrasında iş mahkemesine müracaat ederek dava yoluna gitmelidir. İşçinin bir avukat yardımından istifade etmesi kendi yararına olacaktır. İşçinin kıdem tazminatı hesaplama sürecinin hukuksal zeminde ele alınması ve sürecin daha etkili takibi açısından hukuk büromuzda tecrübeli iş hukuku avukatları çalışmalarına devam etmektedir. Bu konuya ilişkin olarak hukuki yardım ihtiyacınızın olması halinde hukuk büromuzla doğrudan irtibat kurulması yeterli olacaktır.
