Previous Next

Bir kimse öldüğünde, ölümü üzerine gerçeğe dönüşmesini isteği isteklerini sözlü ya da yazılı olarak bildirebilir. Miras bırakan, vasiyet belgesiyle daha ölmeden, bazı mallarını istediği bir kimseye bırakmayı beyan eder. Makalede vasiyetname nedir, nasıl düzenlenir, bir kimsenin hayat arkadaşı, metrese vasiyet, sevgilisine vasiyetle mirasçı ataması mümkün müdür konuları yer alacaktır.
Mirasbırakan ölmeden önce isterse vasiyetini yok ederek geri alır. Yani, okunaksız bir duruma getirdiğinde, vasiyet geçersiz olacaktır. Fakat, mirasbırakanın yok etme kastı olmadan, vasiyeti yok etmesi halinde, vasiyetname halen geçerli olacaktır.
Mirasbırakan vasiyet dışında bir ölüme bağlı tasarrufla, yok ederek ya da vasiyette yazdıklarını ölmeden önce yerine getirirse, vasiyetten dönmüş olacaktır. Ölüme bağlı tasarruf olarak miras sözleşmesi konusu için bu linkte gidebilirsiniz.

1. VASİYETNAME NEDİR?
Vasiyetnameyle miras bırakacak kişi, ölmeden önce son isteklerini beyan eder. Dolayısıyla ölümü halinde, bazı mallarını vasiyet yaparak istediği kişiye vasiyet eder. Miras bırakan son arzularını yazılı ya da sözlü olarak vasiyet ettiğinde, ölümü sonrasında vasiyet geçerli olur.
Bir kimsenin, ölümünden sonra terekesinin nasıl pay edileceğini belirleyen en önemli tasarrufu vasiyetnamedir. Böylece mirasçılık ve mirasçıların yükümlülükleri konusunda istediği hususları vasiyetname ile açıklar.

2. VASİYETİN ŞEKLİ NASILDIR?
Miras bırakacak kimse, vasiyeti resmi ya da sözlü yapabilir. Vasiyetnamenin resmi şekli resmi memur huzurunda yapmadır. Resmi memur noter, hâkim gibi resmi yetkisi bulunan kişilerdir. Hâkim ya da yetkili bir kişiyle birlikte iki tanık vasiyet yapmak için yeterlidir. Bunun dışında miras bırakan kendi el yazılı olarak ya da sözle beyan ederek vasiyet yapma hakkına sahiptir. Vasiyetnamenin resmi ya da sözlü olması arasında bir fark bulunmamakta, hukuken geçerli olmaktadır.
Kanun iki çeşit resmi vasiyetname tanımı getirmiştir. buna göre mirasbırakanın okuduğu ve imzaladığı vasiyetname ile mirasbırakanın okumadığı, imzalamadığı vasiyetnamedir. Ancak bunların karmasını da yapabilir.
Mirasbırakan el yazısıyla vasiyet yapmak istediğinde metni, tarihi ve imzayı kendisi atar. Bilgisayarda yazdığı ya da başkasının yazdığı bir vasiyet geçersiz olacaktır.
Vasiyetname, miras bırakanın tek taraflı iradesiyle yaptığı bir tasarruftur. Bunlar ölüme bağlı olarak gerçekleşeceği için ölüme bağlı tasarruf adını alır. Bu tasarrufu miras bırakan tek başına yapar ve karşı tarafa ulaşması gerekmez. Ayrıca, vasiyet üzerinde istediği değişiklikleri yapma hakkı vardır. Ancak bu değişiklikleri yapmadan ölmesi halinde ölümü sonrasında vasiyet geçerli bir şekilde hüküm doğurur. Miras bırakan kişinin vasiyette herhangi bir değişiklik yapmayacağı yönünde bir şart hükümsüzdür.

3. MİRASBIRAKAN VASİYETLE NELER YAPABİLİR?
Mirasbırakanın vasiyetle bazı işlemleri yapma hakkı vardır. Bunlar;
⦁    Mirasçı ataması yapar. Örneğin metrese vasiyet yapmak istediğinde, onu mirasçı atar.
⦁    Mirasçıların birisi ya da mirasçısı olmayan birisine bir mal verir.
⦁    Koşul ve yükümlülük yükler. Dolayısıyla yasal mirasçıları için bazı şartlar ve borçlar belirler. Buna göre bu şartları yerine getirenler mal sahibi olacaktır.
⦁    Art mirasçı ataması yapar.
⦁    Vakıf kurar.
⦁    Mirasçı çıkarma işlemi yapar. Buna göre mirasçıların birisi ya da bazılarını mirasçı olmaktan çıkarır.

4. MİRASBIRAKAN VASİYETİ NASIL YAPAR?
Günümüzde en çok merak konusu olan bir husus bir kimsenin vasiyeti nasıl yapacağıdır. Miras bırakacak kişi üç türlü vasiyet yapma hakkına sahiptir. Bunlar resmi, el yazılı ya da sözlüdür. Bu vasiyet türlerinden hepsi sıkı şekil şartlarına tabidir. Şekil şartlarını yerine getirmeden bir kimsenin vasiyet yapması mümkün olmamaktadır. Miras bırakan şartları yerine getirmediğinde vasiyeti geçersiz olacaktır.

5. MİRASBIRAKANIN VASİYET YAPMA EHLİYETİ 
Bir kimsenin, miras bırakma arzusunu açıkladığı zaman, vasiyetname ehliyetine sahip olması gerekir. Aksi halde yakınları, vasiyetname sakat olacak, mirasbırakanın son arzularının gereğini yapamayacaktır.
Vasiyetname mirasbırakanın ehliyetinin olmaması nedeniyle sakat olacak ancak bu durum vasiyeti geçersiz kılmayacaktır. Ancak, yasal mirasçıların vasiyetnamenin iptali davası açarak, bu durumu belgelemeleri gerekir.

6. METRESE VASİYET, İMAMLI NİKAHLI EŞ VE SEVGİLİYE VASİYET
Türk Medeni Kanunu'na göre, bir evlilik sadece yasal nikah akdiyle meşruiyet sağlar. Bu evlilik sürecinde haklar da buna uygun şekilde belirlenir. Nikah akdi, evlenme işleminin yasal geçerliliğini ve resmiyetini ifade eder. Bir kişi öldüğünde miras hakkı da aynı kanun tarafından belirlenen yasal mirasçılara geçmektedir. Yasal mirasçılar arasında ise sadece resmi nikahlı eş yer almaktadır.
Kanun, yalnızca bir kişinin resmi nikahlı evliliğine izin vermektedir. Böyle olunca yalnızca resmi nikahlı eşin, yasal mirasçılık sıfatı vardır. Bu sebeple metresin, imam nikahlı eşin ya da sevgilinin mirasçı olması mümkün olmamaktadır.
Buna karşın bir kimsenin hayat arkadaşına, imam nikahlı eşi lehine ya da metrese vasiyet yapması mümkündür. Çünkü, yasal mirasçılık bir kimsenin mirasını almanın tek yolu olmamaktadır. Miras bırakanın henüz ölmeden ölüme bağlı bir tasarrufla fiilen birlikte yaşadığı kişiye miras bırakma hakkı vardır. Ölüme bağlı tasarruflardan en fazla uygulama alanı olan vasiyetnamedir. Böylece miras bırakacak kişi vasiyetname ile imam nikahlı, hayat arkadaşı, sevgilisi ya da ismi ne olursa olsun miras bırakacaktır.
Miras bırakacak kimse, ölümü sonrasında mallarının bazılarını, hayat arkadaşına atanmış mirasçı olarak verebilir. Böylece atanmış mirasçı olan imam nikahlı eş, sevgili ya da metres, miras bırakanın mirasından pay alır.

7. VASİYETNAME İPTALİ NASIL OLUR?
Vasiyetname bazı durumlarda sakat olur. Ancak bu sakatlık onu kendiliğinden geçersiz kılmaz. Sakat olan bir vasiyetnamenin ayrıca iptale konu olması gerekir. Bu durumda mirasçıların iptal davası yoluna gitmeleri gerekecektir.
Öncelikle, kanunun emrettiği şekil koşullarını karşılamayan bir vasiyet saka olacaktır. Şekil eksikliği varsa, vasiyetnamenin tümü geçersiz olur. Fakat, resmi vasiyet yaptığında, şekil eksikliği varsa, bu durum tanıkların, memurun veya eş ve hısımların lehinde bir tasarruftan kaynaklandıysa, yalnızca tasarrufların sakatlığı söz konusu olur. Bu durumda mirasçıların iptal davası yoluna giderek sakatlığı öne sürmeleri gerekir.
Mirasbırakan, vasiyet yaptığında vasiyetin içeriği ya da yüklediği koşulları hukuk ve ahlakla bağdaşmayan bir hususu içeriyorsa sakatlık oluşur. Bu durumda mirasçıların iptal davası yoluna giderek sakatlığı öne sürmeleri gerekir. Aksi halde, vasiyet olduğu şekilde miras paylaşımında etkili olacaktır.
Mirasbırakanın ayırt etme gücü olmadan ya da 15 yaşını geçmemişse, yaptığı vasiyet sakat olacaktır. Bu durumda yine mirasçıların iptal davası yoluna giderek sakatlığı öne sürmeleri gerekir. Aksi halde, vasiyet olduğu şekilde miras paylaşımında etkili olacaktır.
Vasiyetname, mirasbırakanın hata, hile ya da korkutmayla yaptığı durumlarda sakat olacaktır. Bu durumda mirasçıların iptal davası yoluna giderek sakatlığı öne sürmeleri gerekir. Aksi halde, vasiyet olduğu şekilde miras paylaşımında etkili olacaktır. Örneğin metrese vasiyet yaptığında, metresin korkutmasıyla bunun yapıldığı anlaşılırsa, vasiyetname sakat olacaktır.

8. VASİYETNAMENİN AÇILMASI
Mirasbırakanın yaptığı bir vasiyet söz konusu ise hakimin açıp okuması gerekir. Bu durumda vasiyetin geçerli olup olmadığı önemli değildir. Vasiyet teslim edilince bir ay içerisinde hakime götürür ve okuturlar. Hâkim, mirasbırakanın yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Hakimidir.
Hâkim, vasiyetnameyi okur, inceler ve daha sonra mirasçılara tebliğ eder ve yaptığı bu işlemler için tutanak düzenler.